Soms kan deze aantasting zo heftig zijn dat de struik of boom in het voorjaar niet eens uitloopt maar verandert in een soort magisch spookachtig gedrocht volledig omwonnen met een zilvergrijs spinselweb.

Je krijgt het idee dat er iets zeer ernstigs aan de hand is en de plant dood zal gaan. Toch valt het mee…

Het spinsel is afkomstig van de larve (rups) van de spinselmot. De spinselmot, ook wel stippelmot genoemd, is een kleine nachtvlinder. Vanaf juli tot eind augustus zijn ze waarneembaar. Het zijn kleine witte vlindertjes met zwarte stippen.

De spinselmot is op zich het probleem niet. Het zijn de rupsen die de aantasting veroorzaken.

Spinselmot	Rupsen van de spinselmot

Levenscyclus van de spinselmot

De volwassen spinselmot legt in de periode juli – augustus de eitjes op de takken van bomen en struiken. De eitjes komen voor de winter (Sept-okt) nog uit.

Over de eitjes heeft de spinselmot een schild gecreëerd wat de larve beschermt tegen “vijanden”. De larven spinnen zich ook nog in en op deze manier kunnen ze goed overwinteren.

In april gaan de larven, ook wel rupsen, naar de bladknoppen en doen zich te goed aan het uitlopende blad. De rupsen zijn gelig met twee rijen zwarte stippen over het lijf en een zwarte kop.

Rond juni zijn de rupsen volgroeid en spinnen zich in dichte cocons. De overgang van rups naar vlinder zal ongeveer 4 tot 6 weken duren. Uit de cocons komen in juli – augustus de spinselmotjes. Deze leggen dan weer eitjes en de cyclus begint opnieuw.


Bescherming

De grote hoeveelheid spinselweb is niet meer dan een natuurlijke bescherming voor de rupsen tegen natuurlijke vijanden.

Gemeenschappelijk weven de rupsen taaie spinsels om de takken en zijn op deze manier onbereikbaar voor vogels en kunnen ze rustig hun gang gaan. Zelf in de buurt staande voorwerpen kunnen volledig ingepakt worden met het zilverachtige spinsel.

De indrukwekkende nesten van gesponnen draden geven de struiken en mysterieuze, bijna spookachtige uitstraling.


Schade

Gelukkig brengt de stippelmot maar 1 generatie rupsen voort per jaar.

De ergste schade vindt voornamelijk plaats in het voorjaar . De aangetaste bomen en struiken komen nauwelijks in blad of als ze al blad zijn, kunnen ze in zeer korte tijd kaal gevreten worden. In juni gaan de rupsen zich verpoppen en stopt de vreterij.

Over het algemeen weten de meeste planten zich hierna weer goed te herstellen. Alhoewel er wel enige groei achterstand kan optreden. Met name in de vruchtvorming bij fruitbomen.

Soorten die gevoelig zijn voor de spinselmot-aantasting zijn Prunus (Kers), Malus (Appel), Crataegus (Meidoorn), Salix (Wilg) en Euonymus (Kardinaalsmuts). Maar ook ander struiken kunnen aangetast worden.

Spinselmotschade

Bestrijding

Meestal herstellen bomen volledig, zelfs als ze in het voorjaar helemaal kaal worden gevreten. Daarom behoeft de spinselmot niet perse bestreden te worden.

Het is niet aan te raden om met chemische middelen te gaan bestrijding omdat je daarmee ook andere dieren (vooral vogels) in de voedselketen schade toebrengt.

Gaat het om een enkele struik dan kun je de nesten handmatig verwijderen of de takken met een stevige waterstraal afspuiten.

Het kan zijn dat het een jaarlijks terugkomende aantasting is. In dat geval zou je gebruik kunnen maken van “biologische bestrijdingsmiddelen”.

Belangrijk is dat je het middel vroegtijdig toepast. Zijn de spinsels reeds aanwezig dan heeft de inzet van een biologisch middel vaak een zeer beperkt effect.

De eerste behandeling moet reeds plaats vinden in september met een herhaling in oktober. Vervolgens vroeg in het voorjaar (mrt) met en herhaling in april. Op deze manier worden de rupsen reeds in vroeg stadium uitgeschakeld.

Als middel moet je een middel nemen ter bestrijding van rupsen. Deze zijn in de meeste vakhandels wel te koop.


Meer PRAKTISCHE TUINTIPS

Aantasting wordt het eerst zichtbaar aan de bladeren. Ze krijgen een doffe grijsachtige kleur. Deze kleur van de bladeren wordt veroorzaakt, omdat de opperhuid van het bladmoes loslaat en tussen de ontstane ruimte komt lucht. Later groeien er paarse zwammen op de stam en de takken. Op den duur is de ziekte dodelijk.

Loodglans is niet te bestrijden, maar door het weghalen van de takken met verkleurde bladeren kun je de infectie wel stoppen. Loodglans is een wondparasiet dus snoeiwonden zijn potentiële infectiehaarden, ook bij gezonde bomen. Wonden zoveel mogelijk trachten te voorkomen en gemaakte wonden afdekken met een wond afdekmiddel. Aangetaste takken tot op het gezonde hout terug snoeien. Het besmette materiaal niet op de composthoop maar verbranden of afvoeren.

Snoei loodglans gevoelige bomen alleen in de zomer na de oogst. Augustus is de meest gunstige maand. Dan is de kans op infectie het laagst. Ontsmet uit voorzorg voor en na elke behandelde boom of struik het snoeigereedschap met spiritus of alcohol.

Geef licht aangetaste bomen een extra stikstofgift, soms groeien de bomen er overheen.

Meer Praktische Tuintips…

Beukenbladluizen zijn reeds aanwezig wanneer nog geen bladeren aan de haag staan. De eitjes overwinteren immers in de omgeving van de bladknoppen. De luizen ontluiken in de eerste helft van april en hoeven zich op die wijze niet ver te verplaatsen, wanneer de bladeren zich ontvouwen.

De aantasting is de herkennen aan de grijs wittige substantie aan de onderzijde van de bladeren. De luis zelf is nauwelijks te onderscheiden. Vaak is het eerst merkbare symptoom het kleverige blad. De luis scheidt namelijk honingdauw af ,een plakkerige stof die zich hecht op de bladeren. De honingdauw is een goede voedingsbodem voor een schimmel genaamd roetdauw. De bladeren krijgen dan een zwarte, roetachtige aanslag.

Bij jonge aanplant kan de beukenbladluis ernstige groeiremming veroorzaken en zelfs leiden tot afsterven van de planten. Een behandeling met een milieuvriendelijk middel (b.v. Spruzit van Ecostyle) kan uitkomst bieden. Oudere hagen ondervinden over het algemeen niet zoveel hinder van de aanwezigheid van de luis.

Wel is het verstandig de haag niet laat te knippen maar vrij snel na het ontstaan van de eerst groeischeuten (eind mei-begin juni). Dit voorkomt veel problemen. Ook regelmatig uitspuiten met de tuinslang kan de luis enigszins onder controle houden.

Mocht blijken dat het een jaarlijks terugkomend probleem is en de haag niet echt tot ontwikkeling komt dan is het hoogstwaarschijnlijk een probleem in de grond en dient er groeiplaatsverbetering toegepast te worden.

Meer Praktische Tuintips…

Overlast van slakken is op verschillende manieren te voorkomen of te bestrijden. Een opgeruimde tuin heeft weinig schuilplaatsen voor slakken en ook door planten te kiezen die voor planten die geen last hebben van slakkenvraat maakt u uw tuin onaantrekkelijk voor slakken. Kies bij aanhoudende overlast bij voorkeur voor biologische bestrijding of milieuvriendelijke slakkenkorrels. Pas op met bestrijdingsmiddelen: veel dieren eten slakken en sommige middelen doden niet alleen de slakken, maar ook de dieren die slakken eten.

Tips tegen slakken
De composthoop trekt slakken aan. Zet er geen kwetsbare planten in de buurt.
Biologische bestrijding van slakken met aaltjes is milieuvriendelijk en effectief.
Maak uw tuin aantrekkelijk voor natuurlijke vijanden van slakken, zoals egels, vogels, padden en kikkers.

Slakken kunnen nuttig zijn
Slakken spelen een belangrijke rol als opruimer in de natuur en dragen bij aan de kringloop van voedingsstoffen. Ze eten vooral rottende plantresten, maar een aantal slakken eet ook levende planten.

Natuurlijke vijanden
Slakken zijn vooral ’s nachts actief. Vanwege hun nachtelijke levenswijze en het beschermende slijm hebben slakken weinig natuurlijke vijanden. Toch zijn er dieren die graag slakken eten: vogels, egels, spitsmuizen en loopkevers.

U kunt uw tuin eenvoudig aantrekkelijk maken voor slakkeneters. Vogels hebben beschutting nodig om te schuilen en te broeden. Een dichte haag of struikgewas is ideaal. Egels en spitsmuizen gebruiken stapels takken en dicht kreupelhout als woon- en schuilplaats. ’s Winters overwinteren ze in een hoop dorre bladeren. Kijk voor tips op Leven in de tuin.

Voorkom slakken
Met een grote lenteschoonmaak vernietigt u overwinterende slakken en hun eieren. De losse grond droogt snel waardoor de slakkeneieren uitdrogen. Door de grond te bewerken brengt u de slakkenpopulatie flink terug.

U voorkomt veel ergernis door te kiezen voor tuinplanten die geen last hebben van slakkenvraat. Goed bestand tegen slakken zijn akelei, goudsbloem, anjer, geranium, klimop, daglelie, viooltjes en varens. Slakken hebben ook een hekel aan oostindische kers. In de moestuin zijn slakken dol op sla, alleen rucola heeft geen last van slakkenvraat. Ook kruiden als salie, tijm en knoflook houden slakken op een afstand. Plant of zaai ze op plekken waar u veel last van slakken heeft.

Slakken houden van vochtige plekken, zoals onder tuinafval. Daarom is het verstandig de tuin op te ruimen en zo min mogelijk afval te laten liggen. Als het nodig is om de tuin water te geven, doe dat dan vroeg in de ochtend. ’s Avonds water geven, zorgt gedurende de gehele nacht voor een vochtige atmosfeer en is in feite de slakken uitnodigen.

Bescherm kwetsbare planten
Zet kwetsbare planten niet op plekken waar slakken zitten. Houd de grond rond deze planten kaal zodat ze snel uitdroogt en zo onaantrekkelijk is voor slakken. Gevoelige planten beschermt u door een barrière van koffiedik, cacaodoppen, kalk, fijngemaakte eierschalen en houtas rond de plant aan te brengen.

Bescherm jonge planten door er een beschermende huls omheen te plaatsen. Deze maakt u van plastic drankflessen, waar de bodem en de bovenkant van afgesneden zijn.

Slakken houden niet van metaaloppervlakken. Sommige metalen, zoals koper, zijn zelfs giftig voor slakken. Met een koperstrip rond een pot of plant houdt u de slakken weg.
 

Vang slakken
Met slakkenvallen vangt u eenvoudig grote hoeveelheden slakken. Potjes gevuld met bier of druivensap voldoen goed als val. Graaf de vallen niet in, anders vangt u ook andere dieren zoals salamanders.

Naaktslakken kruipen overdag weg in een vochtige schuilplaats. Met dakpannen, stenen, vochtige planken en rabarber- of koolbladeren maakt u schuilplaatsen waar u de slakken overdag kunt wegvangen. Laat de gevangen slakken los op ruime afstand van de tuin of aan de overkant van een drukke weg. U kunt ze ook doden in zeepwater of in verdunde ammonia.

Milieuvriendelijke bestrijdingsmiddelen
Knoflook
Knoflook is giftig voor slakken, ze mijden plaatsen en planten die met een knoflook-extract zijn bespoten. Bespoten eitjes komen niet meer uit. Over de beste wijze van doseren en toedienen is niets bekend. Als u knoflook kiest als antislakkenmiddel, moet u dus zelf een en ander uitproberen.

Aaltjes
Aaltjes zijn parasieten en een biologische manier om slakken te bestrijden. De aaltjes koopt u in een flesje waarmee u veertig vierkante meter tuin slakvrij kunt maken. Giet de aaltjes uit op plekken met veel slakken; ze zoeken zelf de slakken op. Daarna blijft de tuin minstens zes weken slakvrij. In tuincentra en via het internet kunt u een bestelkaart kopen, waarna u een flesje met aaltjes per post krijgt toegestuurd.

Ferrifosfaat
Slakken korrels op basis van ferrifosfaat zijn giftig voor slakken maar nauwelijks giftig voor andere dieren en daarom veilig te gebruiken. Ferrifosfaat verstoort de vochthuishouding en slijmvorming van slakken. De slakken stoppen met eten en gaan dood. IJzer en fosfaat, de componenten van ferrifosfaat, zijn voedingselementen voor planten die van nature in de bodem voorkomen. Ferrifosfaat is goed bij tuincentra verkrijgbaar.

Chemische bestrijdingsmiddelen
Op de verpakking staat aangegeven welke werkzame stof het middel bevat: middelen tegen hardnekkige slakkenoverlast bevatten andere, meer schadelijke werkzame stoffen. Tegen hardnekkige slakkenoverlast worden bestrijdingsmiddelen op basis van metaldehyde verkocht. Deze middelen zijn erg giftig. Niet alleen slakken, maar ook andere dieren kunnen slachtoffer worden. Vergiftigingen van egels en honden komen regelmatig voor.

Middelen op basis van methiocarb zijn ook erg giftig en mogen daarom niet in de buitenlucht worden toegepast, maar alleen in kassen en serres. Deze middelen zijn veiliger te gebruiken door uit te strooien op plekken waar alleen slakken erbij kunnen, zoals onder een oude dakpan, in een stuk pvc-buis, of in een liggend jampotje. Volg de aanwijzingen op de verpakking.

Klein Chemisch Afval
Bestrijdingsmiddelen horen bij het klein (huishoudelijk) chemisch afval. Zij zijn te herkennen aan het toelatingsnummer (of N-nummer). Fabrikanten zijn verplicht het N-nummer op het product of op de verpakking te zetten. Lege verpakkingen hoeven niet apart te worden ingeleverd en kunnen bij het gewone huisvuil.